Archnet
01 Ιούνιος 2020, 18:16:56 *
Καλώς ορίσατε, Επισκέπτης. Παρακαλούμε συνδεθείτε ή εγγραφείτε.

Σύνδεση με όνομα, κωδικό και διάρκεια σύνδεσης
Νέα: SMF - Just Installed!
 
   Αρχική   Βοήθεια Αναζήτηση Ημερολόγιο Σύνδεση Εγγραφή  
Σελίδες: 1 [2]   Κάτω
  Εκτύπωση  
Αποστολέας Θέμα: Μορφολογική λαίλαπα - Συνάντηση συνΕργασιας ΣΑΔΑΣ-ΥΠΕΚΑ-Σχολές Αρχ/κής  (Αναγνώστηκε 15328 φορές)
Ηλίας Παπαγεωργίου
Global Moderator
Hero Member
*****
Αποσυνδεδεμένος Αποσυνδεδεμένος

Μηνύματα: 301


hlipap@teemail.gr


WWW
« Απάντηση #15 στις: 03 Φεβρουάριος 2014, 18:46:49 »
ΑπάντησηΑπάντηση

Αναζητώντας την αυθεντικότητα στην αρχιτεκτονική μας.

Η γνησιότητα ενός πράγματος είναι η ουσία όλων όσων μέσα σε αυτό είναι εξαρχής μεταδόσιμα, από την υλική αντοχή του μέχρι τη μαρτυρία της ιστορίας που έχει βιώσει. Εφόσον η τελευταία στηρίζεται στην πρώτη, με την αναπαραγωγή, όπου η υλική αντοχή παύει να έχει σημασία, κλονίζεται και η τελευταία, δηλαδή η αξία του αντικειμένου ως ιστορικής μαρτυρίας. Και αυτό που πραγματικά διακυβεύεται όταν κλονίζεται η ιστορική μαρτυρία, είναι η αυθεντικότητα του αντικειμένου. (Walter Benjamin)


Μιλώντας για διεθνή εμπειρία.

Η διεθνής κοινότητα έχει δώσει τη θέση της για την αυθεντικότητα σαφέστατα με το ντοκουμέντο της Νάρα. Ο νεομιμητισμός έχει πολλάκις καταγγελθεί άμεσα και έμμεσα ενώ ο  διάλογος για το θέμα του “αισθητικού ελέγχου” συνεχίζεται με επί της ουσίας επιχειρήματα γύρω από το ρόλο της διοίκησης και την ελευθερία του πολίτη. Κινήματα πολιτών στην Ολλανδία αντιμάχονται την τυποποίηση της κατοικίας μέσω του real estate, η παραμεσόγειος Ισπανία πενθεί την εγκατάλειψη των 10όροφων “παραδοσιακών” ξενοδοχείων της, η Ιταλία απολαμβάνει τη συνέχιση της ζωής σε εξαιρετικά διατηρημένα χωριά. Σε κάθε περίπτωση, στα πλαίσια του επιστημονικού διεθνούς διαλόγου η αρχιτεκτονική εξελίσσεται και διατυπώνει  προτάσεις με κτισμένα παραδείγματα.

Στα καθ'ημάς. Είναι επίσης επιστημονικό παράδοξο το πως αποφασίστηκε η επέκταση του “μορφολογικού ελέγχου” χωρίς να έχει γίνει η παραμικρή αποτίμηση της έως τώρα εμπειρίας από τα Δελτία αναγνώρισης, τους ειδικούς όρους δόμησης κλπ.. Πχ. από ποιούς κατοικούνται, πόσο αναπτύχθηκαν οι παραδοσιακοί και αξιόλογοι οικισμοί και πόσο οι αδιάφοροι; Υπάρχει “μορφολογική παραβατικότητα”, τι προξενεί αυτή και ποιό το αίσθημα των πολιτών σε σχέση με την στέρηση της ελευθερίας προσωπικής έκφρασης; Ποιά η γνώμη των φορέων και των σχολών; Γιατί δεν ελήφθη καν υπόψιν η σαφής αντίρρηση ΣΑΔΑΣ, σχολών αρχιτεκτονικής;...

Ας προσπαθήσουμε να κάνουμε τώρα μιαν αποτίμηση, μάλλον να διατυπώσουμε αυτά που όλοι λίγο πολύ ξέρουμε - αλλά διαρκώς παραμερίζονται από την ομερτά σιωπής που καταδυναστεύει τον κλάδο.

Ποιά η γνώμη των αρχιτεκτόνων; Στα ΣΑ, όταν εγκρίνουμε εξαιρετικές μελέτες οι συνάδελφοι απορημένοι και ανακουφισμένοι λένε “είμασταν σίγουροι οτι θα μας κόψετε, πάντα μας κόβανε” και όταν απορρίπτουμε απαράδεκτες μελέτες αντίστοιχα μας λένε οργισμένοι “μα εμείς πάντα περνούσαμε”.



Το κτισμένο αποτέλεσμα.

Μιλάμε για αυθεντικότητα όταν τα έργα μας αντικατοπτρίζουν την πραγματική κατάσταση, όχι απλά μια εικόνα (γραφικότητα). Εδώ και 3-4 δεκαετίες αυτό που κάνουμε είναι μια επιτηδευμένη προβολή νεκρών καταστάσεων / εποχών / πραγμάτων, είτε κακοφτιαγμένων μιμήσεων που αποκαλύπτουν αμέσως τη διαστρέβλωση ή καλοφτιαγμένων μίμησεων που κρύβουν μεν ένα ήθος, αλλά νεκροφιλικό ήθος.

Αδιάψευστος μάρτυρας του σχίσματος μεταξύ πραγματικότητας και ειδώλου και αποκαλυπτική της ανάγκης για αρμονία μεταξύ όλων των παραμέτρων του κατοικείν είναι η αμηχανία γύρω από την ένταξη σύγχρονων απαιτήσεων και τεχνολογιών στο σχεδιασμό.  Ο λαός που είχε τη σοφία “ώστε να κόβει λουλούδι και για να το χαίρεται και για να το εκμεταλλεύεται χωρίς να σημειώνεται πουθενά το παραμικρό χάσμα” τώρα, αδυνατώντας να διαχειριστεί, προσπαθεί να κρύψει τα φωτοβολταϊκά και τις γκαραζόπορτες. Ίσως διότι είναι “νέα” και αυτό έχει.... αρνητικό πρόσημο (δεν είναι τυχαίο που η κατηγοριοποίηση σε 'ενδιαφέροντες / αδιάφορους” οικισμούς συμπίπτει συντριπτικά με το “παλαιοί / νέοι”).

Παλαιό κληροδότημα αναξιοκρατίας, εύκολη λαϊκίστικη λύση, κόλακας ενστίκτων αναζήτησης ταυτότητας; Το θέμα είναι οτι μια γκροτέσκα “παραδοσόπληκτη” αντίληψη (συνεπικουρούμενη από το φθόνο των θεωρητικών), προσπάθησε να φυλακίσει την αρχιτεκτονική δημιουργία σε κάτι γραφικό, θανατερά βέβαιο και στάσιμο, περιφρονώντας συθέμελα την σημασία της εξέλιξης και το χρέος προς τις επόμενες γενιές.

Καθώς ένα τοπίο είναι η προβολή της ψυχής ενός λαού επάνω στην ύλη, και καθώς η αρχιτεκτονική εκπαιδεύει, αυτή η αλλοίωση της προβολής διαλύει την αυτοσυνειδησία μας. Διότι, ύστερα από δεκαετίες “νεοπαραδοσιακής” εργολαβίας σε κάθε γωνιά της χώρας, εκπαιδεύτηκε ο κάτοικος της υπαίθρου να φοβάται την εξέλιξη και όχι τη στασιμότητα. Και να απορρίπτει την Αρχιτεκτονική ως “τολμηρή” αρνούμενος ψυχολογικά να αφεθεί να “του αρέσει” - δηλώνοντας με τον τρόπο αυτό το δικό του φόβο πως όποιος διαφοροποιείται από το ρεύμα είναι αποσυνάγωγος.

Παραφράζοντας τον Ελύτη, Ο μηχανισμός μιας λειτουργίας όπως αυτή αντανακλά πάνω στην αρχιτεκτονική μας, την καταδυναστεύει, την υποβάλλει σ' ένα είδος παραμορφωτικής αρθρίτιδας, που εξαιτίας μιας μακράς και συνεχούς τακτικής εκλαμβάνεται ως η μόνη φυσιολογική.

Με αποτέλεσμα εκτρωματικές μελέτες που είναι εύκολο να κατακρίνεις αλλά δύσκολο να σταματήσεις από το να κτιστούν διότι τηρούν τους ειδικούς όρους δόμησης:

Ακόμα και σε αδιάφορους οικισμούς ζητούμενο φαίνεται να είναι η απόκτηση ομοιομορφίας. Γιατί; Σε μη ιστορικά βεβαρυμένα περιβάλλοντα τι νόημα έχει η ανάσχεση της ετερομορφίας; Μήπως δεν έχει τη δικιά της γραμματική αυτή η ετερομορφία που την “έφκιασε μόνος του ο λαός”; Σε ποιά αλήθεια / αυθεντικότητα ανταποκρίνεται η παρέμβαση “γραφικοποίησης”;

Και όχι μόνο γεμίσαμε τη χώρα με απομιμήσεις αλλά πλέον καταστρέφουμε και τα υφιστάμενα ιστορικά μνημεία, είτε γκρεμίζοντας αδιάκριτα μεμονωμένα κτίρια,  είτε τμήματα αξιόλογων συνόλων καθώς δεν υπάρχει καμία υποχρέωση - ούτε καν κίνητρο - Διατήρησης. Είτε “διορθώνοντας” προς το ορθόδοξο τα λιγότερο “παραδοσιακά” μνημεία.  Είτε κτίζοντας ρέπλικες που αλλοιώνουν το ιστορικό αποτύπωμα.




(Εικόνα1. To  πάνω κτίσμα κατεδαφίστηκε και αντικαταστάθηκε με το κάτω που εγκρίθηκε από ΕΠΑΕ)

Ο αθέμιτος ανταγωνισμός

Σχεδόν εκδικητικά, υφίσταται μια σαφής ποινικοποίηση του αρχιτέκτονα ως χρήζοντος ελέγχου. Διότι από ΣΑ ελέγχονται κυρίως οι περιοχές και τα κτήρια που ούτως ή άλλως υπογράφονται από αρχιτέκτονα. Νομίζω οτι όλοι έχουμε αντίληψη του άνισου αγώνα που δίνουν οι συναδέλφοι που πασχίζουν επί χρόνια να κάνουν αρχιτεκτονική, που κόβονται από τα συμβούλια και δυσφημούνται από τις πιάτσες των εργολάβων.

Αλλά και συγκεκριμένα, ο Ν.4030, άρθρο 21, παρ.1, περ.ε.  Αρχιτεκτονικές μελέτες που διαφοροποιούνται από τα μορφολογικά στοιχεία και την τυπολογία που επιβάλλεται με ειδικές διατάξεις που έχουν θεσπιστεί ανά περιοχή ελέγχονται από τα ΣΑ και όχι μόνο αυτό αλλά και για τη λήψη θετικής γνώμης απαιτείται πλειοψηφία τριών τετάρτων. Ποιός πολίτης θα πάει σε αρχιτέκτονα τη στιγμή που πηγαίνοντας σε οποιονδήποτε “συμμορφούμενο” δεν θα παραπέμπεται καν σε ΣΑ; Ή μήπως θα αυστηροποιήσουμε τους κανόνες; Μα αυτό ακριβώς επιθυμεί ο καθένας που αντιποιεί την αρχιτεκτονική, τη συνταγή.




(Εικόνα 2. Προσέξτε πως η αγορά προκατασκευασμένων μας έχει ήδη ξεπεράσει. Τα παραπάνω ανταποκρίνονται στους "πιο αυστηρούς όρους δόμησης")

Το ιδιωτικό και το δημόσιο – ο ρόλος της Διοίκησης.

Ο άνθρωπος έχει λόγο – τουλάχιστον στα πλαίσια της δικής μας κοινωνίας των προσώπων- στο άμεσο κτισμένο περιβάλλον στο οποίο ζει (κατοικεί - το habitat των '80s “όπου το ιδιωτικό και το συλλογικό δεν βρίσκουν όρια, ... όπου τα καλύφη διαμονής είναι συνέχεια του περιβάλλοντος και αντίστροφα”), αναλαμβάνοντας ακέραια προσωπική ευθύνη διαχείρισης της ελευθερίας αυτής εντός των κοινωνικών προδιαγραφών είτε αυτές ορίζονται από το νόμο είτε από το εθιμικό δίκαιο.
Το θέμα είναι, που ακριβώς εντοπίζεται το σύνορο ιδιωτικού-δημοσίου.
Οι μορφολογικοί κανόνες αφορούν μόνο μια λεπτή κρούστα στο εξωτερικό του κελύφους (ίσως δεκάτων του mm, όσο η στρώση του πλαστικού χρώματος) η οποία και αποτελεί το ανομολόγητο σύνορο ιδιωτικού / δημόσιου κατά την πρόσληψη του ελληνικού δημοσίου. Παρόλ'αυτά το κράτος εισχωρεί μέχρι την κρεβατοκάμαρα (μικρά παράθυρα, σκοτεινά δωμάτια). Είναι ίδιας πολιτικής ποιότητας χειρονομία η ελάχιστη κατά ΓΟΚ φύτευση με το μορφολογικό έλεγχο, προδίδει την μεταβίβαση της ευθύνης για το δημόσιο χώρο στον πολίτη. Αυτός είναι και ο λόγος που οι παραδοσιακοί οικισμοί εχθρεύονται το κατοικείν: με την εμμονή στην αυστηρό έλεγχο της όψης, η ζωή περιορίζεται πίσω από αυτήν. Και συνήθως, πίσω από την όψη των παραδοσιακών κτιρίων η κατοίκηση είναι δύσκολη - υγρή, σκοτεινή, άβολη, μοναχική.

Αδιαφορούμε λοιπόν για τον πολεοδομικό και αστικό σχεδιασμό και προσπαθούμε να καθορίσουμε την όψη των κτιρίων. Εκκωφαντική είναι η απουσία των υπερκείμενων επιπέδων σχεδιασμού, ιδιαίτερα στο πολύ ευάισθητο θέμα της ογκοπλασίας σε οικισμούς και σε εκτός σχεδίου περιοχές.

Αλλά ακόμα και με επικέντρωση στο μεμονωμένο κτίριο, επιχειρείται -εισέτι- η διατύπωση... απαντήσεων, αντί να ορίζονται συναρτήσεις οι οποίες στα χέρια των αρχιτεκτόνων θα βγάζουν τα αποτέλεσμα.


Προτάσεις.

( Προσοχή! Όπως και έγινε και με τα δελτία αναγνώρισης, τα ΠΔ που θα προκύψουν υπερισχύουν μελλοντικών ΠΜΑ και ΜΑΟ. Θα πρέπει να αναφέρεται κατηγορηματικά οτι υπερισχύουν μελλοντικές λεπτομερείς μελέτης ανάπλασης από τους γενικούς και οριζόντιους μορφολογικούς κανόνες.)


Εάν από την ανάλυση προκύψει οτι η έως τώρα εφαρμογή μορφολογικών κανόνων ήταν αποτυχημένη, η μόνη ειλικρινής επιστημονική απάντηση είναι οτι αυτοί πρέπει να καταργηθούν άμεσα για να ανασχέσουμε τη ζημιά και άμεσα επίσης να ξεκινήσει επιστημονικός και κοινωνικός διάλογος.

Το έλλειμα είναι συνολικό, αλλά πρωτίστως στα υπερκείμενα επίπεδα σχεδιασμού. Μονόδρομος για την κοινωνία και την αρχιτεκτονική: η απόσυρση του ελέγχου από το μεμονωμένο κέλυφος και η μετατόπιση των προδιαγραφών προς τον απαραίτητο για τον μεσογειακό πολιτισμό μας  ενδιάμεσο χώρο (βιο-χώρο).

Στα παραπάνω πλαίσια, μπορούν οι προδιαγραφές να περιγράφουν:

Απαίτηση για επιστημονική αιτιολόγηση της σύνθεσης και της ενσωμάτωσης κατά την αδειοδότηση. Να τεθούν πλαίσια με αυξημένες ποιοτικές απαιτήσεις των αρχιτεκτονικών μελετών.

Χαρακτηριστικά αστικού σχεδιασμού.
   καθορισμός ιστορικών περιοχών (κέντρα, ζώνες ιστορικών επεκτάσεων).
   ογκοπλασία (μέγεθος, κλιμάκωση, ύψος)
   σχέσεις μεταξύ κτιρίων (πχ απόκλιση από το Δ )
   γενικότερος περιορισμός της ισχύος του ΝΟΚ,
   κενά/πλήρη στον αστικό ιστό, αδόμητες περιοχές,
   πρασιές/μέτωπα, σοκκάκια (κατάργηση παραχώρησης για δημιουργία οδού 4μ, ).

Εκτός σχεδίου.
   Δόμηση σε κορυφογραμμές.
   Συνολικός όγκος ανά στρέμμα ή εκτάριο ή περιοχή μέχρι να γίνει ΣΧΟΑΠ.
   Ογκοπλασία / όροφοι / κλιμάκωση.
   Κοντράστ με το περιβάλλον.

Αξιόλογοι Οικισμοί.
   Δυνητικοί όροι: απαγορεύεται η απομίμηση μορφών, υλικών και τεχνοτροπιών όπως : παγόδες, ιγκλού, ανεμόμυλοι, βαφή τεχνοτροπίας ξύλου, επίχρισμα σε απομίμηση πέτρας, φύλλα επικάλυψης μορφής κεραμιδιών, αλουμίνιο με μορφή χυτοσίδηρου (κιγκλιδώματα) ή ξύλου (πέργκολες), δαπέδων με στάμπα πλακόστρωσης επένδυσης αντί λιθοδομής, καμάρες χωρίς φέρουσα κατασκευή από θολίτες.

Αξιόλογα σύνολα / ιστορικά  κέντρα:
   Είτε αναστηλώνουμε τα ερείπια βάσει στοιχείων, είτε διαφοροποιούμαστε σαφώς, ακόμα    και αντιθετικά.
   Να υπάρξει μέριμνα για τη διατήρηση με βάση την επιστημονική προσέγγιση.

Λειτουργία ΣΑ.
   Ακύρωση της πλειοψηφίας ¾ στα ΣΑ για απόκλιση από τους ειδικούς όρους δόμησης.
   Ανάρτηση στη Διαύγεια ή στον οικείο Δήμο ο αποφάσεις των ΣΑ / ΚΕΣΑ / ΣΥΠΟΘΑ.
   Δυνατότητα εξαίρεσης μέσω κοινωνικού ελέγχου τοπικού επιπέδου.
« Τελευταία τροποποίηση: 03 Φεβρουάριος 2014, 18:57:14 από Ηλίας Παπαγεωργίου » Καταγράφηκε

ΑΜΤ 96029
Ηλίας Παπαγεωργίου
Global Moderator
Hero Member
*****
Αποσυνδεδεμένος Αποσυνδεδεμένος

Μηνύματα: 301


hlipap@teemail.gr


WWW
« Απάντηση #16 στις: 03 Φεβρουάριος 2014, 18:52:18 »
ΑπάντησηΑπάντηση

Το παραπάνω είναι η εισήγηση του Αντρέα Μαριάτου, μαζί με κάποιες εικόνες που έδειξε.
Καταγράφηκε

ΑΜΤ 96029
Γιούλη Ψαλλίδα
Global Moderator
Hero Member
*****
Αποσυνδεδεμένος Αποσυνδεδεμένος

Μηνύματα: 235


« Απάντηση #17 στις: 09 Φεβρουάριος 2014, 18:07:01 »
ΑπάντησηΑπάντηση

Ναι, κάντε! Θέλουμε να ακούσουμε τί έγινε!
Καταγράφηκε
Σελίδες: 1 [2]   Πάνω
  Εκτύπωση  
 
Μεταπήδηση σε:  

Powered by MySQL Powered by PHP Powered by SMF 1.1.13 | SMF © 2006-2008, Simple Machines LLC Έγκυρη XHTML 1.0! Έγκυρα CSS!